Theo Doanh nghiệp & Kinh doanh
Nguồn cung thế giới phục hồi, áp lực lên giá Robusta gia tăng
Thị trường cà phê thế giới bước vào niên vụ mới với những thay đổi đáng chú ý về cán cân cung cầu, khi sản lượng phục hồi tại nhiều quốc gia sản xuất lớn.
Theo báo cáo tổng kết niên vụ 2025-2026 của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), dẫn số liệu của Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), sản lượng cà phê toàn cầu ước đạt 183,6 triệu bao loại 60 kg, tăng 4,4% so với niên vụ trước. Trong đó, Robusta tăng 6,5%, đạt 79,2 triệu bao; Arabica tăng 2,8%, lên 104,4 triệu bao.
Ở chiều ngược lại, tiêu thụ cà phê toàn cầu được ước tính giảm 0,8%, xuống 180,6 triệu bao. Chênh lệch cung cầu khiến thị trường chuyển sang trạng thái thặng dư khoảng 3 triệu bao, sau bốn năm liên tiếp thiếu hụt, tạo thêm áp lực lên giá cà phê từ quý III/2026.
Diễn biến giá cà phê Robusta trên sàn London trong vòng 1 năm nay. Nguồn: Investing.com
Tại Việt Nam, niên vụ 2025-2026 ghi nhận sự phục hồi về sản lượng. Theo Vicofa, sản lượng đạt khoảng 31,7 triệu bao, tương đương gần 1,9 triệu tấn, tăng khoảng 6-10% so với niên vụ trước. Robusta tiếp tục chiếm hơn 90% tổng sản lượng.
Bước sang niên vụ 2026-2027, USDA dự báo sản lượng cà phê Việt Nam đạt 32,5 triệu bao, tăng khoảng 2,5% so với vụ trước. Trong đó, Robusta được dự báo đạt 31,4 triệu bao. Với tỷ trọng khoảng 38-39% sản lượng Robusta toàn cầu, Việt Nam tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc định hình nguồn cung mặt hàng này.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đức Dũng, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), cho rằng dự báo trên có cơ sở tại thời điểm đánh giá và tương đối phù hợp với diễn biến thị trường. Tuy nhiên, sản lượng thực tế còn phụ thuộc vào thời tiết, sâu bệnh, điều kiện chăm sóc và nhiều yếu tố trong suốt quá trình canh tác và thu hoạch nên các dự báo vẫn có thể được điều chỉnh khi mùa vụ diễn biến rõ hơn.
Thực tế, niên vụ 2023-2024 cho thấy thời tiết có thể tạo ra biến động đáng kể đối với sản lượng. Theo ước tính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sản lượng cà phê Việt Nam khi đó chỉ đạt khoảng 1,47 triệu tấn, giảm 20% so với vụ trước. Hạn hán tại các vùng trồng trọng điểm, cùng với sự xuất hiện của rệp sáp trong giai đoạn giao mùa, đã ảnh hưởng đến năng suất và sản lượng.
Đây cũng là lý do các tổ chức quốc tế thường xuyên cập nhật dự báo sản lượng trong suốt niên vụ, thay vì coi một con số tại một thời điểm là kết quả cuối cùng.
Giá Robusta sẽ chịu áp lực đến đâu?
Bên cạnh triển vọng sản lượng, tồn kho cà phê được chứng nhận trên các sàn giao dịch cũng là yếu tố đáng chú ý. Theo Vicofa, tồn kho Robusta trên sàn London trong niên vụ 2025-2026 duy trì ở mức thấp. Nhu cầu tiêu thụ nội địa tại các nước sản xuất, trở ngại logistics và yêu cầu về tiêu chuẩn bền vững là những yếu tố hạn chế lượng hàng đưa vào kho của sàn.
Theo ông Dũng, giá Robusta hiện chịu tác động đan xen từ nguồn cung mới của Việt Nam, triển vọng mùa vụ Brazil, nhu cầu tiêu thụ, lượng tồn kho và kỳ vọng trên thị trường kỳ hạn. Để xác định yếu tố nào có ảnh hưởng nổi bật nhất, cần nhìn nhận theo từng giai đoạn của chu kỳ vụ mùa, đồng thời đặt Robusta trong bức tranh chung của thị trường cà phê toàn cầu.
Trước hết, nguồn cung Việt Nam sẽ tác động trực tiếp hơn đến thị trường khi bước vào cao điểm thu hoạch. Từ tháng 10-11, Việt Nam mới bắt đầu vụ mới, lượng hàng đưa ra thị trường chưa lớn, nhưng thông tin về triển vọng sản lượng và chất lượng đã ảnh hưởng đến kỳ vọng của thị trường.
Từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau, khi hoạt động thu hoạch và xuất khẩu tăng mạnh, nguồn cung Robusta từ Việt Nam sẽ thể hiện rõ hơn vai trò đối với cân đối cung cầu quốc tế. Đây cũng là giai đoạn thị trường đặc biệt quan tâm đến tốc độ đưa hàng ra thị trường, bởi cùng một quy mô sản lượng nhưng tiến độ thu hoạch và xuất khẩu khác nhau có thể tạo ra những tác động khác nhau đến nguồn cung trong từng thời điểm.
Thứ hai là triển vọng nguồn cung thế giới, đặc biệt từ Brazil và mối liên hệ giữa hai dòng cà phê Robusta và Arabica thông qua hoạt động phối trộn của các nhà rang xay. Khi Arabica có giá cao hoặc nguồn cung hạn chế, các nhà rang xay có thể tăng tỷ lệ Robusta trong công thức phối trộn nhằm tối ưu chi phí. Điều này có thể hỗ trợ nhu cầu Robusta, dù khả năng thay thế còn tùy thuộc vào đặc tính sản phẩm và phân khúc tiêu thụ.
Tuy nhiên, triển vọng mùa vụ Brazil vẫn tồn tại những rủi ro. Một số chuyên gia nước này ước tính khoảng 7 triệu bao có nguy cơ giảm chất lượng, trong khi sản lượng Arabica thực tế có thể thấp hơn đáng kể so với mức dự báo 46 triệu bao. Dù mới là những ước tính sơ bộ, các thông tin này cho thấy sản lượng dự báo chưa đồng nghĩa với lượng cà phê thực tế đủ tiêu chuẩn đưa ra thị trường.
Thứ ba là diễn biến tồn kho thế giới. Tồn kho Arabica trên Sở ICE chưa có dấu hiệu phục hồi, hiện gần mức thấp nhất trong 27 năm. Trong tháng 8, tồn kho cà phê nhân xanh tại Nhật Bản giảm 12,4% so với cùng kỳ, xuống mức thấp nhất kể từ năm 2022. Tại châu Âu, lượng tồn kho đạt 7,14 triệu bao, giảm 16,8% so với cùng kỳ và tiếp tục thấp hơn mức trung bình 5 năm.
Các số liệu này cho thấy lượng dự trữ tại một số thị trường tiêu thụ lớn vẫn ở mức thấp. Khi tồn kho không dồi dào, thị trường sẽ nhạy cảm hơn trước những gián đoạn nguồn cung hoặc những biến động bất lợi về chất lượng mùa vụ.
El Niño và rủi ro mùa vụ: Biến số của thị trường cà phê năm 2027
Phó Tổng Giám đốc MXV cho biết từ đầu năm 2027 đến khi kết thúc niên vụ 2026-2027 vào tháng 10/2027, thời tiết tại các quốc gia sản xuất chủ chốt sẽ là biến số cần theo dõi. Theo dự báo mùa của Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ công bố ngày 15/10, El Niño có khả năng tiếp tục mạnh lên, với xác suất duy trì cường độ mạnh trong giai đoạn tháng 1-3/2027 khoảng 80%.
"Đối với Việt Nam, nguy cơ hạn hán và thiếu nước tưới tại Tây Nguyên trong giai đoạn cuối năm 2026 đến đầu năm 2027 có thể ảnh hưởng đến quá trình phân hóa mầm hoa, ra hoa và phát triển quả nếu tình trạng này kéo dài. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào diễn biến thời tiết và khả năng chủ động nguồn nước tại các vùng trồng", ông Dũng cho hay.
Theo ông, thị trường Robusta trong thời gian tới sẽ chịu tác động đồng thời từ nguồn cung vụ mới và rủi ro thời tiết đối với các vụ mùa tiếp theo. Vì vậy, cần theo dõi sát tiến độ thu hoạch, triển vọng sản lượng tại các quốc gia xuất khẩu chủ chốt, lượng tồn kho và khả năng hấp thụ của nhu cầu tiêu thụ. Đây là những yếu tố then chốt để đánh giá tương quan cung - cầu và nhận diện trạng thái thị trường trong từng giai đoạn.
Như vậy, nguồn cung cà phê Việt Nam phục hồi có thể tạo tác động lên giá Robusta, nhưng chưa phải yếu tố duy nhất quyết định xu hướng thị trường. Diễn biến tồn kho, chất lượng mùa vụ tại Brazil và rủi ro thời tiết trong năm 2027 sẽ là những yếu tố cần theo dõi để xác định liệu thị trường có thực sự bước vào một chu kỳ giảm giá hay không.
Kỳ Anh