Nguồn: vietnambiz.vn
Gạo đóng vai trò then chốt đối với an ninh lương thực toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào, dù là nhỏ nhất, cũng có thể tạo ra tác động dây chuyền tới các quốc gia, làm tăng giá thành và gây áp lực lên ngân sách của các hộ gia đình, đặc biệt là nhóm người tiêu dùng nhạy cảm về giá tại châu Á và châu Phi.
Vào tháng 4, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) từng dự báo sản lượng gạo sẽ tăng 2%, đạt mức cao kỷ lục trong niên vụ 2025-2026.
Theo các nhà sản xuất và thương lái, tác động từ cuộc chiến tranh Iran đang ảnh hưởng trực tiếp đến nông dân tại các nước xuất khẩu hàng đầu, cũng như những quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu như Philippines và Indonesia. Chiến tranh đã làm đình trệ dòng chảy nhiên liệu và phân bón qua eo biển Hormuz, một cửa ngõ huyết mạch kết nối vùng Vịnh với thị trường toàn cầu.
Nông dân tại Đông Nam Á, chủ yếu là các hộ sản xuất nhỏ, cũng đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi hiện tượng thời tiết El Nino dự kiến sẽ gây ra tình trạng khô hạn và nóng bức hơn cho khu vực này trong nửa cuối năm.
"Tại một số quốc gia, nông dân đã bắt đầu vụ trồng lúa nhưng đang sử dụng ít vật tư đầu vào hơn do giá cả leo thang," ông Maximo Torero, chuyên gia kinh tế trưởng của FAO cho biết. "Chúng ta sẽ chứng kiến tình trạng nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt hơn trong nửa cuối năm nay và đầu năm tới."
Năm 2008, các lệnh hạn chế xuất khẩu từ các nhà cung cấp lớn đã khiến giá gạo tăng hơn gấp đôi, lên mức khoảng 1.000 USD/tấn, gây ra bất ổn tại nhiều quốc gia. Gần đây hơn, tình trạng khan hiếm nguồn cung giai đoạn 2022-2023 đã đẩy giá gạo lên cao và dẫn đến làn sóng mua sắm hoảng loạn.
Gián đoạn chuỗi cung ứng
Các lô hàng gạo hiện đang phải đối mặt với tình trạng tắc nghẽn trong chuỗi cung ứng.
"Logistics đã trở thành một cơn ác mộng, đặc biệt là tại châu Á do tình trạng thiếu hụt bao bì nhựa PP, số lượng xe tải vận chuyển gạo ra cảng bị hạn chế và bản thân hoạt động vận tải biển cũng bị gián đoạn," một thương lái tại Singapore thuộc một tập đoàn buôn bán gạo hàng đầu thế giới chia sẻ.
Trong khi tình trạng thiếu phân bón và khô hạn đang kìm hãm năng suất của các vụ gieo trồng quy mô nhỏ đang được thu hoạch tại Đông Nam Á, vụ mùa tiếp theo có khả năng sẽ đối mặt với sự sụt giảm lớn hơn.