VnSAT Logo
Bộ Công thương kiến nghị xuất khẩu gạo bình thường trở lại từ ngày 1/5

28 | 04 | 2020

Bộ Công Thương đề xuất cho phép cho phép hoạt động xuất khẩu gạo được trở lại bình thường từ ngày 1/5 với điều kiện các doanh nghiệp phải duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% số lượng gạo mà thương nhân đã xuất khẩu trong 6 tháng trước đó.

Chiều nay 27/4, Bộ Công thương đã có báo cáo số 2976 gửi Thủ tướng để báo cáo tình hình xuất khẩu gạo và kiến nghị bỏ cơ chế điều hành theo hạn ngạch trong tháng 5/2020. 

Tại báo cáo, Bộ Công Thương kiến nghị từ ngày 1/5/2020 sẽ dừng cơ chế điều hành xuất khẩu gạo qui định tại văn bản số 2827/VPCP-KTTH ngày 10/4/2020 của Văn phòng Chính phủ, cho phép hoạt động xuất khẩu gạo được trở lại bình thường, tiếp tục thực hiện theo qui định tại Nghị định số 107/2018/NĐ-CP ngày 15/8/2018 của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo.

Tuy nhiên, để duy trì, đảm bảo an ninh lương thực, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu điều hành xuất khẩu gạo của Chính phủ, Bộ Công Thương kiến nghị tiếp tục thực hiện nghiêm việc chỉ xuất khẩu gạo qua cửa khẩu quốc tế (đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy, đường hàng không).

Ban chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng Hải quan, Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Biên phòng, Bộ Công an chỉ đạo lực lượng công an, Bộ Công Thương chỉ đạo lực lượng Quản lí thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ để phòng ngừa, xử lí nghiêm hành vi buôn lậu gạo qua biên giới.

Bộ Công Thương tiếp tục đôn đốc các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo nghiêm túc tuân thủ quy định tại Điều 12 của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP về việc thường xuyên duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% số lượng gạo mà thương nhân đã xuất khẩu trong 6 tháng trước đó và cam kết sẽ cung cấp ngay ra thị trường trong nước nếu được Chính phủ yêu cầu.

Đồng thời, đề nghị 20 thương nhân xuất khẩu gạo lớn nhất kí thỏa thuận với ít nhất là một hệ thống siêu thị về việc bảo đảm cung cấp lượng dự trữ lưu thông 5% khi được yêu cầu .

Trường hợp thương nhân không thực hiện việc duy trì mức dự trữ lưu thông theo quy định hoặc không thực hiện cam kết theo thỏa thuận đã ký, khai báo không trung thực, đã được nhắc nhở nhưng không khắc phục, cho phép Bộ Công Thương thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo đã cấp cho thương nhân đó.

Đến ngày 26/4/2020, Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Hải quan đã thực xuất khẩu được 185.634,59 tấn (chiếm 46,41% tổng lượng hạn ngạch 400.000 tấn), còn 214.365,14 tấn đã đăng ối nhưng chưa xuất khẩu (chiếm 53,59%).

Theo số liệu thống kê của Bộ Tài chính, số lượng gạo đã được đưa vào cảng trước ngày 24/3/2020 nhưng chưa đăng ký được tờ khai là 17.380,02 tấn. Số lượng gạo đã được đưa vào cảng từ ngày 24/3/2020 đến hết ngày 21/4/2020 nhưng chưa đăng kí được tờ khai hải quan, được xác nhận bởi doanh nghiệp, đơn vị kinh doanh cảng và cơ quan hải quan là 55.446,68 tấn.

Còn Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kế hoạch sản xuất và tiêu thụ lúa gạo và rau quả năm 2020, với sản lượng ước đạt 43,5 triệu tấn thóc. Riêng vùng đồng bằng sông Cửu Long, vụ đông xuân đã cơ bản thu hoạch xong 1,54 triệu ha gieo trồng, sản lượng ước đạt 10,8 triệu tấn thóc.

Trong khi đó, dự báo nhu cầu tiêu thụ trong nước năm 2020 (đã bao gồm cả dự trữ) là 29,96 triệu tấn thóc. Như vậy, sau khi trừ đi nhu cầu tiêu dùng và dự trữ, lượng thóc còn dư có thể xuất khẩu là khoảng 13,54 triệu tấn, tương đương khoảng 6,5 - 6,7 triệu tấn gạo.

“Qua theo dõi của Bộ Công Thương, trong vòng 5 năm trở lại đây, với năng lực thông quan của các cảng/cửa khẩu quốc tế, Việt Nam chưa khi nào xuất khẩu được 700.000 tấn gạo/tháng.

Như vậy, kể cả trong trường hợp tháng 5 xuất khẩu được 700.000 tấn, Việt Nam vẫn còn tồn ít nhất là 600.000 tấn trong nửa đầu tháng 6, trước khi được bổ sung nguồn cung từ vụ hè thu thu hoạch rộ. Đây là điểm khác biệt cơ bản về cung - cầu gạo so với thời điểm cuối tháng 3/2020.

Do đó, có thể khẳng định, cả nước đã đạt được mục tiêu giãn tiến độ xuất khẩu gạo để bảo đảm tuyệt đối an ninh lương thực quốc gia trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp nhất”, báo cáo của Bộ Công Thương nêu rõ.

Kế hoạch và tình hình sản xuất

Sản xuất năm 2020 ước đạt 43,5 triệu tấn lúa. Trong đó:

- Vụ Đông xuân: sản lượng ước đạt 20,2 triệu tấn lúa; trong đó sản lượng vùng ĐBSCL ước đạt 10,8 triệu tấn.

- Vụ Hè thu: sản lượng ước đạt 11 triệu tấn lúa; trong đó vùng ĐBSCL ước đạt 8,7 triệu tấn (đến nay đã xuống giống được 0,3 triệu ha, tập trung ở vùng không bị ảnh hưởng của hạn, mặn).

- Vụ Thu đông tại các tỉnh vùng ĐBSCL ước đạt 4,2 triệu tấn lúa, diện tích gieo cấy dự kiến 750.000 ha.

- Vụ mùa: sản lượng ước đạt 8,2 triệu tấn thóc. Vùng Trung du miền núi phía Bắc và Đồng bằng sông Hồng ước đạt 4,7 triệu tấn; vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên ước đạt 1,4 triệu tấn.

Riêng vùng ĐBSCL, vụ Đông xuân tới nay về cơ bản đã thu hoạch xong 1,54 triệu ha gieo trồng, sản lượng ước đạt 10,8 triệu tấn lúa.

Nhu cầu tiêu dùng và dự trữ

Tại văn bản số 2092/BC-BNN-TT dẫn trên, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn dự báo nhu cầu tiêu thụ trong nước năm 2020 (đã bao gồm cả dự trữ) là 29,96 triệu tấn lúa cụ thể như sau: Tiêu thụ của người dân: 14,26 triệu tấn; phục vụ chế biến: 7,5 triệu tấn; phục vụ chăn nuôi: 3,4 triệu tấn; dùng làm giống, giống dự phòng: 1 triệu tấn; dự trữ trong nước: 3,8 triệu tấn.

Như vậy, sau khi trừ đi nhu cầu tiêu dùng và dự trữ, lượng lúa còn dư có thể xuất khẩu là khoảng 13,54 triệu tấn, tương đương khoảng 6,5 - 6,7 triệu tấn gạo.

Riêng vụ đông xuân, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, sau khi trừ đi nhu cầu dự trữ và tiêu dùng, lượng gạo hàng hóa có thể xuất khẩu là khoảng 3 triệu tấn.

Tình hình xuất khẩu

Theo số liệu thống kê sơ bộ từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu gạo trong quý I-2020 đạt 1,52 triệu tấn.

Hạn ngạch gạo được phép xuất khẩu trong tháng 4/2020 là 400.000 tấn và được bổ sung 100.000 tấn tạm ứng trước theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng tại Thông báo số 163/TB-VPCP ngày 21/4/2020 của Văn phòng Chính phủ.

Tuy nhiên, tới ngày 24/4/2020 xuất khẩu gạo mới đạt 185.634,59 tấn. Căn cứ năng lực thông quan của hệ thống cửa khẩu quốc tế hiện nay, dự kiến xuất khẩu gạo trong tháng 4 sẽ dao động trong khoảng 300.000 - 350.000 tấn.

Như vậy, tính từ đầu năm đến hết tháng 4, xuất khẩu gạo ước đạt tối đa 1,9 triệu tấn.

Với tổng lượng gạo có thể xuất khẩu là khoảng 3,2 triệu tấn (tính cả lượng “gối đầu” từ năm 2019 chuyển sang khoảng 200.000 tấn), sau khi trừ đi lượng gạo dự kiến xuất khẩu trong bốn tháng đầu năm 2020, lượng gạo còn lại có thể xuất khẩu là khoảng 1,3 triệu tấn.

Theo Kinh tế và Tiêu dùng