Xuất khẩu cà phê năm 2025 đạt mức cao kỷ lục. Năm 2026, ngành cà phê chuyển trọng tâm từ tăng trưởng theo giá sang phát triển bền vững nhằm chinh phục mục tiêu 10 tỷ USD.

Nguồn: https://congthuong.vn

Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê hướng tới tối ưu giá trị

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ước tính hết năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cà phê đạt khoảng 8,6 tỷ USD, mức cao chưa từng có, từng được coi là “đích đến xa” của ngành.

Nhìn lại giai đoạn trước cho thấy bước tiến rõ rệt về giá trị. Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,32 triệu tấn cà phê, thu về 5,48 tỷ USD. Năm 2023, dù sản lượng giảm còn khoảng 1,61 – 1,62 triệu tấn, kim ngạch vẫn đạt 4,18 – 4,24 tỷ USD nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh lên trên 2.600 USD/tấn. Trước đó, năm 2022, xuất khẩu cà phê đạt khoảng 1,78 triệu tấn, kim ngạch hơn 4,06 tỷ USD, mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, chủ yếu nhờ giá tăng.

Năm 2021, dù chịu tác động nặng nề của dịch Covid-19, kim ngạch xuất khẩu cà phê vẫn đạt khoảng 3 tỷ USD, tăng 9,4% so với năm 2020 nhờ giá xuất khẩu bình quân cải thiện rõ rệt. Năm 2020, xuất khẩu cà phê đạt khoảng 1,51 – 1,7 triệu tấn, kim ngạch 2,66 – 2,7 tỷ USD, trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động nhưng một số thị trường như EU vẫn ghi nhận tăng trưởng tích cực nhờ EVFTA.

Đáng chú ý, chỉ cách đây vài năm, khi kim ngạch xuất khẩu cà phê mới quanh mốc 3 tỷ USD, ngành cà phê Việt Nam còn trăn trở với bài toán làm sao đạt 6 tỷ USD vào năm 2030. Việc vượt mốc 8 tỷ USD ngay trong năm 2025 cho thấy ngành đã đi trước lộ trình đề ra, đồng thời mở ra kỳ vọng hiện thực hóa mục tiêu 10 tỷ USD sớm hơn dự kiến, nếu tiếp tục duy trì chiến lược nâng cao giá trị, chất lượng và vị thế trên thị trường quốc tế.

Giá cà phê tăng cao trên thị trường thế giới là yếu tố quan trọng thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu bứt phá. Trong niên vụ 2024 – 2025, giá xuất khẩu bình quân của Việt Nam đạt 5.610 USD/tấn, tăng 52,7% so với niên vụ trước. 

Tuy nhiên, giá cao chỉ là điều kiện cần. Thực tế cho thấy, nếu không có nội lực đủ mạnh, Việt Nam khó có thể tận dụng hiệu quả “cơ hội giá” để lập kỷ lục xuất khẩu. Nội lực đó được tích lũy qua nhiều năm, nổi bật là chương trình tái canh cà phê triển khai từ năm 2014 đến nay, cùng sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề Hội nghị tổng kết “Đề án thí điểm xây dựng vùng nguyên liệu nông, lâm sản đạt chuẩn phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu”, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Vĩnh Hiệp cho biết, niên vụ 2025, kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp đã tiệm cận mốc 1 tỷ USD. Bước sang năm 2026, Vĩnh Hiệp bước vào giai đoạn phát triển mới với sự chuẩn bị sẵn sàng về nguồn lực và chiến lược.

Điểm khác biệt của Vĩnh Hiệp là xây dựng và vận hành một hệ sinh thái cà phê tương đối hoàn chỉnh, dựa trên liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nông dân, cơ quan quản lý. Doanh nghiệp không chỉ xuất khẩu, mà còn đóng vai trò “đầu tàu” dẫn dắt nông dân tham gia chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ theo hướng bền vững.

Liên quan đến chiến lược tăng trưởng, Vĩnh Hiệp lựa chọn cách tiếp cận thận trọng. Thay vì đặt mục tiêu tăng trưởng 15 – 20% mỗi năm, doanh nghiệp tập trung tối ưu hệ sinh thái hiện có, bảo đảm sản lượng ổn định, chất lượng đồng đều và uy tín dài hạn. Sản lượng xuất khẩu bình quân duy trì ở mức 160.000–200.000 tấn/năm, phản ánh đúng năng lực cung ứng và cam kết với thị trường.

"Tăng trưởng kim ngạch của Vĩnh Hiệp sẽ phụ thuộc nhiều vào biến động giá, tuy nhiên chiến lược cốt lõi của doanh nghiệp vẫn là giữ vững chất lượng, thương hiệu và sự bền vững của chuỗi giá trị, nền tảng quan trọng để góp phần hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD của toàn ngành", ông Thái Như Hiệp nói.

Tái canh, chế biến sâu tạo nền tảng cho mục tiêu 10 tỷ USD

Không chỉ khu vực doanh nghiệp tư nhân, khối doanh nghiệp nhà nước trong ngành cà phê cũng đang đẩy mạnh tái cấu trúc theo hướng bền vững. Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Tổng công ty Cà phê Việt Nam, Tổng Giám đốc Đặng Hồng Tuấn cho biết, nhờ theo dõi sát diễn biến thị trường và kịp thời chốt bán sản phẩm tồn kho với giá cao, các chỉ tiêu tài chính năm 2025 đều đạt và vượt kế hoạch.

Điểm nhấn trong năm 2025 của Tổng công ty là đầu tư tái canh và chuyển đổi cây trồng. Doanh nghiệp đã phê duyệt và triển khai nhiều dự án tái canh cà phê, với tổng giá trị đầu tư trong năm ước đạt gần 113 tỷ đồng. Tuy nhiên, thiên tai cuối năm đã gây thiệt hại không nhỏ cho một số diện tích cà phê đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị rủi ro và thích ứng biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 từ 10% trở lên, Tổng công ty Cà phê Việt Nam xác định năm 2026 là thời điểm “bản lề”, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển 2026 – 2030, hướng tới tăng trưởng hai con số một cách bền vững.

Ở tầm ngành, tại Hội nghị tổng kết niên vụ 2024 - 2025 và phương hướng nhiệm vụ niên vụ 2025 - 2026 của Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, cho biết các chương trình tái canh, cà phê đặc sản, cà phê chất lượng cao và cà phê cảnh quan đã góp phần quan trọng nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu cho cà phê Việt Nam. Hiện cà phê đang dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu trong các cây trồng chủ lực của Việt Nam.

Đặc biệt, việc chủ động đáp ứng Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) được xem là lợi thế cạnh tranh lớn. Việt Nam được EU xếp vào nhóm “rủi ro thấp”, chỉ kiểm tra 1% lô hàng nhập khẩu.

Một điểm sáng khác là cà phê chế biến tiếp tục tăng trưởng mạnh. Trong niên vụ 2024 – 2025, kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến đạt gần 1,4 tỷ USD, chủ yếu là cà phê rang xay và cà phê hòa tan. Trong bối cảnh thị trường toàn cầu, đặc biệt là Trung Quốc, đang mở rộng nhanh nhu cầu tiêu thụ cà phê, dư địa cho sản phẩm giá trị cao còn rất lớn.

Việc đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển cà phê đặc sản, cà phê có chứng nhận bền vững và tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) được kỳ vọng sẽ giúp ngành cà phê Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, tiến gần hơn tới mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD.

Cà phê không chỉ là sản phẩm xuất khẩu chủ lực, mà còn là sinh kế của hàng triệu nông hộ và là “thương hiệu quốc gia” của Việt Nam trên thị trường nông sản thế giới. Khi chiến lược doanh nghiệp ngày càng bài bản và liên kết chặt chẽ với định hướng ngành, mục tiêu 10 tỷ USD đang dần trở thành một mốc phát triển khả thi của cà phê Việt Nam.